Brüt Maaştan Net Maaş Nasıl Hesaplanır? 2026 Kesintileri, Kümülatif Matrah ve Asgari Ücret İstisnası
Son gözden geçirme: 8 Ekim 2026. Oranlar ve dilimler 2026 yılı için yayımlanan Gelir İdaresi Başkanlığı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine dayanır; örnekleri kendimiz hesapladık. Kaynaklar yazının sonunda.
İş teklifinde "50.000 TL brüt" yazıyor; hesabınıza yatan tutar ise bundan çok düşük. Daha ilginci, net maaşınız Ocak'tan Aralık'a kadar sabit kalmıyor. Bu rehber, brüt maaştan net maaşa giden yolu adım adım gösteriyor, kümülatif matrahın neden net maaşı düşürdüğünü örnekle açıklıyor ve asgari ücret istisnasının ne yaptığını anlatıyor. Kendi rakamınızı net-brüt maaş hesaplama aracıyla deneyebilirsiniz.
Brüt ve net maaş
- Brüt maaş: kesintiler yapılmadan önceki ücrettir.
- Net maaş: SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra eline geçen tutardır.
2026 için kesintiler
Çalışandan yapılan kesintiler şunlardır:
| Kesinti | Oran | Neye uygulanır |
|---|---|---|
| SGK işçi payı | %14 | Brüt maaş |
| İşsizlik sigortası işçi payı | %1 | Brüt maaş |
| Gelir vergisi | %15 ile başlayan kademeli oranlar | SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonraki gelir vergisi matrahı |
| Damga vergisi | binde 7,59 (%0,759) | Brüt maaş |
Gelir vergisi dilimleri, ücret gelirleri için 2026'da yıllık matrahın ilk 190.000 TL'si için %15, sonraki dilim (400.000 TL'ye kadar) için %20, onun üzerindeki dilim (1.500.000 TL'ye kadar) için %27 şeklinde başlar; daha yüksek dilimler de vardır. Dilim sınırları yıllık olarak güncellenir.
Gelir vergisi matrahı ve kümülatif hesap
Gelir vergisi matrahı, brüt maaştan SGK ve işsizlik primi çıkarılarak bulunur:
Matrah = brüt − (brüt × %14) − (brüt × %1) = brüt × 0,85
Burada kritik nokta şudur: gelir vergisi dilimleri yıllık matrah üzerinden uygulanır ve matrah yıl içinde birikir (kümülatif). Yani her ay, o ana kadar biriken matrahınız hangi dilimdeyse o oranla vergilendirilirsiniz. Yılın başında %15 dilimindesiniz; matrah 190.000 TL'yi aşınca %20'ye, 400.000 TL'yi aşınca %27'ye geçersiniz.
Asgari ücret istisnası
Çalışanların kazancının asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. 2026 için brüt asgari ücret 33.030 TL, net 28.075,50 TL'dir.
Asgari ücretle çalışan biri bu istisna sayesinde gelir vergisi ve damga vergisi ödemez: 33.030 − SGK (4.624,20) − işsizlik (330,30) = 28.075,50 TL. Daha yüksek maaşta ise vergiden önce, asgari ücrete denk gelen vergi tutarı kadar bir indirim yapılır.
Çözümlü örnek: 50.000 TL brüt maaş, Ocak ayı
- SGK işçi payı: 50.000 × 0,14 = 7.000 TL
- İşsizlik sigortası: 50.000 × 0,01 = 500 TL
- Gelir vergisi matrahı: 50.000 − 7.500 = 42.500 TL
- Gelir vergisi (%15): 42.500 × 0,15 = 6.375 TL
- Damga vergisi: 50.000 × 0,00759 = 379,50 TL
- Asgari ücret istisnası: gelir vergisinden yaklaşık 4.211,32 TL, damga vergisinden 33.030 × 0,00759 ≈ 250,70 TL düşülür.
- Ödenecek gelir vergisi: 6.375 − 4.211,32 = 2.163,68 TL; damga vergisi: 379,50 − 250,70 = 128,80 TL.
Net maaş (Ocak) = 50.000 − 7.000 − 500 − 2.163,68 − 128,80 ≈ 40.207,52 TL.
Net maaş yıl içinde neden değişir?
Matrah birikip dilim yükseldikçe vergi artar; net maaş düşer. Aynı 50.000 TL brüt maaş için aylık matrah 42.500 TL'dir. Bu durumda yıl içinde şu tablo oluşur (bu örneğin hesabına göre):
| Ay | Gelir vergisi oranı (o ayki marjinal) | Yaklaşık net maaş |
|---|---|---|
| Ocak - Nisan | %15 | 40.207,52 TL |
| Mayıs | %15 ve %20 karışık | 39.082,52 TL |
| Haziran | %20 | 38.082,52 TL |
| Temmuz | %20 (asgari ücret istisnası artar) | 38.408,95 TL |
| Ağustos - Eylül | %20 | 39.486,30 TL |
| Ekim | %20 ve %27 karışık | 37.736,30 TL |
| Kasım - Aralık | %27 | 36.511,30 TL |
Birikmiş matrah Mayıs ayında 190.000 TL'yi aşar ve vergi oranı yükselir. Temmuz ve Ağustos'ta net maaşın bir miktar artması, asgari ücrete denk gelen kümülatif matrahın da yüksek dilime girmesiyle istisnanın büyümesinden kaynaklanır. Ekim'de %27 dilimine geçiş başlar ve yılın son ayları en düşük net maaşı verir.
Bu tablonun amacı kesin bordro rakamı vermek değil, mantığı göstermektir. Gerçek bordronuzda yan haklar, prim ödemeleri veya ücretsiz izin gibi etkenler bulunur.
Yıllık toplam
Aynı örnekte 12 ayın net toplamı yaklaşık 466.000 TL eder; yani brüt 600.000 TL'nin yaklaşık %78'i. Yıllık ortalama net maaş yaklaşık 38.800 TL'dir. Teklifleri karşılaştırırken yalnızca Ocak ayı net maaşına değil, yıllık toplama bakmak daha doğrudur.
Net maaştan brüt maaşa
İşveren size "elime 45.000 TL net geçsin" diye bir hedef söylüyorsa brüt maaşı bulmak için hesap ters yönde yapılır; ancak vergi dilimleri kümülatif olduğundan bunu tek bir oranla çarpmak doğru sonuç vermez. Net-brüt aracı bu hesabı yıl boyunca matrahı biriktirerek yapar. Hangi aylık net rakamı hedeflediğinizi (Ocak mı, yıllık ortalama mı) netleştirmek önemlidir.
İşverene maliyet
Bu yazı çalışanın eline geçeni anlatır. İşveren ayrıca kendi SGK ve işsizlik primi paylarını öder; işverene toplam maliyet brüt maaştan yüksektir ve teşvik veya indirimlerle değişebilir. Bordro hazırlayan biri için bu ayrı bir hesaptır.
Sık yapılan hatalar
- Brüt maaştan düz bir oran düşmek. Kesintiler farklı matrahlara uygulanır ve gelir vergisi kademelidir.
- Net maaşın sabit olduğunu varsaymak. Kümülatif matrah nedeniyle yıl içinde değişir.
- Asgari ücret istisnasını unutmak. Hesaplayıcılar bunu içermezse net maaş olduğundan düşük çıkar.
- Yan hakları sayıya katmak. Yemek, yol ve prim ödemelerinin vergi ve SGK etkisi farklı olabilir.
- Eski dilimlerle hesaplamak. Dilim sınırları ve asgari ücret her yıl değişir.
Kısa sorular
Ek ödeme ve prim net maaşı nasıl etkiler? Prim ödemesi o ayın matrahına eklenir; birikmiş matrahı yükselttiği için üst dilime daha erken geçebilirsiniz.
Özel sağlık sigortası ya da BES brütten düşer mi? Bunlar bordroda farklı kurallara tabidir; işvereninize ya da muhasebecinize danışın.
Hesap makinesi neden bordromdan farklı çıkıyor? Bordro, yan hakları, ücretsiz izinleri, farklı prim gün sayılarını ve diğer ayarlamaları içerebilir.
Bu rakamları nasıl kontrol ettik?
2026 oranlarını ve dilimlerini yayımlanan kaynaklardan kontrol ettik, örnekleri elle ve bir betikle yeniden hesapladık ve aynı girdileri hesaplayıcımızda sınadık. Bir rakamın güncel düzenlemeyle uyuşmadığını görürseniz iletişim sayfasından bildirin, düzeltelim.
Bu yazı genel bilgilendirme ve hesap mantığının bir örneğidir; vergi, hukuk veya muhasebe tavsiyesi değildir. Oranlar, dilimler ve istisnalar yıllık değişir. Bordro için işvereninize ya da bir mali müşavire danışın.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı: 332 Sıra No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği (2026 ücret gelirleri tarifesi)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı: 2026 yılı asgari ücret tespiti (brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL)